Foto´s zijn er in vele soorten en maten. Een foto is feitelijk niets anders dan een rechthoek met beeldpunten (pixels) die elk een andere kleurtint kunnen hebben. Een foto heeft een hoogte en een breedte. De technische kwaliteit van de foto wordt bepaald door het aantal beeldpunten en de scherpte (en evt. contrast) van de foto. Een foto kan op uw computer in ruwe vorm worden opgeslagen als BMP of TIFF, maar een dergelijk bestand neemt veel ruimte in beslag. Dit is de reden dat foto´s vaak gecomprimeerd worden. Daar zijn verschillende technieken voor. Voor internet zijn er drie gecomprimeerde bestandstypen die door een browser worden ondersteund: JPG, GIF en PNG. JPG wordt verreweg het meest gebruikt en verder ook wel GIF. PNG is niet erg populair. Het grote verschil tussen JPG en GIF is dat JPG 16 miljoen kleurtinten ondersteunt, terwijl GIF slechts 256 tinten kan weergeven. Voor kleurenfoto´s zijn 256 verschillende tinten niet genoeg. Op het web zie je regelmatig kleurenfoto´s die kennelijk (per ongeluk, maar doorgaans onwetendheid) als GIF zijn bewaard. Ze zijn veelal een beetje korrelig en niet mooi. GIF´s worden daarom ook alleen gebruikt voor afbeeldingen met een beperkt aantal kleuren. Een poster, een logo of een zeefdruk met bijvoorbeeld vijf kleuren leent zich uitstekend voor GIF. Ook een zwart/wit afbeelding is uitstekend te bewaren als GIF. Met 256 grijswaarden is immers een prima zwart/wit foto te tonen. Het voordeel van GIF is dat er geen informatie weggecomprimeerd wordt. De beeldinformatie wordt ´lossless´ gecomprimeerd. U kunt een GIF-bestand openen, opnieuw bewaren als GIF en u krijgt dezelfde afbeelding te zien, zonder kwaliteitsverlies. Bij JPG compressie daarentegen wordt er anders gecomprimeerd, en daarbij gaat wél beeldinformatie verloren. Hoeveel? Dat hangt af van de compressiefactor. Bij JPG kunt u namelijk zelf instellen hoe sterk u wilt comprimeren. Dat kan wel een factor 10 qua bestandsgrootte schelen, maar hoe kleiner het uiteindelijk bestand, hoe slechter de beeldkwaliteit. Standaard wordt in veel programma´s 80% gebruikt ofwel 8 op een schaal van 10. De beeldkwaliteit is dan nog circa 80% van het origineel. Als je een plaatje een paar keer achter elkaar als JPG bewaart, dan wordt de kwaliteit steeds beroerder. Het beste is daarom om vanaf een groter origineel te verkleinen naar de gewenste afmetingen en dan pas te bewaren als JPG. Op onze site kunt u geen GIF of PNG uploaden, alleen JPG.
Hoe kom je aan een digitaal plaatje?
Ontvangen per email, downloaden van internet, kopiëren van CD-ROM, scannen van foto of dia, digitaal fotograferen.
Vaak zijn fotootjes die je ontvangt per email of die je kunt downloaden niet groot genoeg. Een "postzegel-formaat" kun je met een grafisch programma weliswaar opblazen naar een groter formaat, maar de kwaliteit wordt per definitie slechter. Verkleinen levert wel een perfect beeld op, vergroten heeft geen zin.
Hulpprogramma´s
De meeste computergebruikers hebben de beschikking over Adobe Photoshop, Corel PhotoPaint of een ander grafisch programma. Wie een scanner aanschaft krijgt er vaak een grafisch programma bij om een scan te kunnen bewerken. Met een dergelijk programma kun je lelijke randen afsnijden (cropping ofwel uitsnede maken), 90 graden draaien, spiegelen of slechts minimaal roteren, bijvoorbeeld 1 graad tegen de klok in of met de klok mee. Ook is het soms nodig om de kleurverzadiging te verminderen (bijvoorbeeld omdat het rood te fel is), of de verzadiging te vergroten (te flets), of het kleurcontrast te vergroten. Wie nog geen grafisch programma heeft, kan gratis IrfanView downloaden (www.irfanview.com). Daarmee kun je verkleinen, roteren, een uitsnede maken, kortom de meeste handelingen die zoal voorkomen. Met een nieuwe versie van IrfanView kun je zelfs een afbeelding ook in kleine stapjes (graden) roteren. Heel fraai is dat je in batch een hele map plaatjes tegelijk kunt omzetten naar een nieuwe hoogte. Stel je krijgt een CD-ROM met 40 grote afbeeldingen binnen. Je kunt met IrfanView een batchoperatie starten (selecteer alle bestanden), selecteer een nieuwe (doel- of bestemmings)map en kies als optie Zet naar een Hoogte van bijvoorbeeld 600 pixels, kwaliteit hoog, lineair. Apart is in te stellen Bewaar als JPG. Klik op Start en in een ommezien worden alle foto´s omgezet.
Voorbereidingen voor uploaden
Maak een aparte map op uw computer, bijvoorbeeld uploads.
Open met een grafisch programma (bijvoorbeeld Photoshop of IrfanView) een originele digitale foto. Stel dat deze originele foto 3000 pixels hoog is en 6 Mb. Dat is voor het uploaden te groot. Verklein deze afbeelding dan eerst naar een hoogte van bijvoorbeeld 1000 pixels (de breedte moet evenredig meeverkleinen) en bewaar hem in de map uploads. Check of het bestand kleiner is dan 2 Mb. Mocht hij nog steeds te groot zijn, dan iets meer compressie gebruiken bij opslaan. Bij Photoshop is er bij het opslaan als jpg nog een stap Beeldkwaliteit. Zet die evt. op 80% i.p.v. 100%.
Bij het uploaden ga je vanuit de map uploads te werk. Je weet dan dat de afbeeldingen in deze map bedoeld zijn voor het uploaden naar de website www.galeries.nl. Daarna is het kinderspel.
Kan het nog fout?
a) Ja, een foto kan opgeslagen zijn als CMYK (dit wil zeggen kleurgescheiden voor drukwerk in de kleuren Cyaan, Magenta, Geel en Zwart (Cyan, Magenta, Yellow, blacK). Een dergelijke afbeelding is ook in CMYK als JPG op te slaan. Op uw eigen computer ziet u het plaatje in het grafische programma zonder problemen. Deze JPG kunt u zelfs uploaden, maar in uw browser is de afbeelding niet te zien. De browser ondersteunt namelijk geen CMYK, alleen RGB. RGB is standaard. Met Adobe Photoshop kun je een CMYK-afbeelding openen en vervolgens converteren naar RGB. IrfanView en Photoshop LE (de Light versie) kunnen dat niet. Je kunt een CMYK-afbeelding dan wel openen, maar de kleuren worden niet goed weergegeven. In IrfanView zie je bij CMYK dat een afbeelding niet 24-bits is maar 32-bits. RGB staat voor Rood Groen Blauw. Met deze drie basis mengkleuren wordt de kleur van een pixel opgebouwd. Per mengkleur 8 bits (256 gradaties). Drie mengkleuren is dus 24-bits.
b) De bestandsnaam van de afbeelding kan per ongeluk beginnen met een spatie, wat nauwelijks opvalt. Daar heeft onze software een probleem mee. De bestandsnaam kan ook veel te lang zijn. Houd de bestandsnaam svp kort. De bestandsnaam kan tenslotte de extensie .jpeg hebben. Met name in Apple Macintosh omgeving gebeurt dit wel eens. Verander het in .jpg en het probleem is opgelost.
Pixels en dpi
De minimale hoogte van foto´s voor het uploaden naar onze website is 400 pixels (we bevelen echter groter aan). Dat is een absolute hoogte en niet te verwarren met dpi (dots per inch). DPI wordt gebruikt bij scannen en afdrukken, met name in de drukkerswereld. Voor kleurendrukwerk wordt vaak 300 DPI gebruikt. Dit wil zeggen 300 pixels per inch (de fijnheid is dan circa 120 puntjes per cm). Voor een normale foto van 10 x 15 cm (ofwel 4 x 6 inch) zijn voor drukwerk dus 1200 x 1800 pixels nodig. Dat is circa 3x zoveel als wat we voor onze site nodig hebben! Dergelijke afbeeldingen zijn veel te zwaar om te uploaden. Voor posters worden nog veel grotere bestanden gebruikt (al blijft het 300 dpi), soms 25 MB of meer. Omgekeerd kun je bij het scannen van een foto van 10 x 15 cm volstaan met 125 dpi. 10 cm hoog komt overeen met 4 inch. Met een resolutie van 125 dpi krijg je in dat geval een beeld van 500 pixels hoog, net goed genoeg voor het uploaden.
Wat gebeurt er na uploaden?
Wij halen alle afbeeldingen weer van de website af en vervangen die door twee versies. Een kleine "thumbnail" van 100 pixels hoog en een grotere versie van 400 pixels hoog. Dit gaat geheel geautomatiseerd. Aangezien we elk plaatje verkleinen naar 400 pixels, is het voor ons goed om over een groter origineel te beschikken. Daarom raden we aan om plaatjes van minimaal 500 pixels hoog (liever meer) te uploaden. Bij verkleinen van 600 pixels hoog naar 400 hoog is de kwaliteit beter dan wanneer we van 400 verkleinen naar 400. In het laatste geval ontstaat er kwaliteitsverlies.
Veel succes
Benno Tutein Nolthenius
www.galeries.nl
Een overzicht van dezelfde foto (uitzicht over de Dommel en het Bossche Broek, 50 meter van ons vandaan) in verschillende afmetingen, bestandsformaten en compressiefactoren.
a) t/m d) 500 pixels hoog, e) 400 pixels hoog en f) 100 pixels hoog.
a) Als jpg (667x500 pixels, weinig compressie, 100% kwaliteit, 187 kB):
b) Als jpg (667x500 pixels, standaard compressie, 80% kwaliteit (minimum vereiste kwaliteit), 31 kB):
c) Als jpg (667x500 pixels, veel compressie, 10% kwaliteit (te slechte kwaliteit), 14 kB):
d) Als gif (gif biedt slechts 256 tinten, 667x500 pixels, 123 kB):
e) Als jpg (534x400 pixels, 80% kwaliteit (het minimum), 23 kB):
f) Als jpg (134x100 pixels, 80% kwaliteit, 8 kB):
